Jariakina: deformazio ukitzaileari aurka egiten ez dion substantzia (likidoak zein gasak).
Hidrostatika : pausaguneko jariakinen azterketa
Hidrodinamika : higituz doazen jariakinen azterketa
●Dentsitatea:
●Presioa: jariakinek edozein gainazalari eragiten dioten azalera unitateko indar normala
Azalera-unitateko indar perpendikularra
Pausaguneko jariakinean
● edozein punturi dagokion presioa berbera da norabide guztietan.
● presioa magnitude eskalarra eta positiboa da
● bi jariakinen arteko geldiuneko gainazalaren gaineko presioa bera da gainazalaren bi aldeetan
SI :
HIDROSTATIKA: Pausaguneko jariakinak
PRESIO-ALDAKETA PAUSAGUNEKO JARIAKIN KONPRIMAEZINETAN
Zelan aldatzen da presioa sakonerarekin jariakin konprimiezinetan?
Pausagunean dagoelako
•Eguratsera irekita eta elkarren artean konektaturik dauden ontzietako jariakinek presio bera dute sakonera berean
•Jariakinaren gainazalean p=po . Orduan altuera berdinean egon behar dute jariakinek ontzietan.
•Ez dauka ontziaren itxuraren menpekotasunik
Adib: Mailak berdintzeko gailua
FLOTAZIOAREN PROBLEMA: BULTZADA eta ARKIMEDES-en PRINTZIPIOA
Demagun V=Ah bolumeneko eta ρb dentsitateko blokea uretan partzialki murgildurik
HIDROSTATIKA: Pausaguneko jariakinak
PRESIO-ALDAKETA PAUSAGUNEKO JARIAKIN KONPRIMAGARRIETAN
Zelan aldatzen da presioa sakonerarekin jariakin konprimagarrietan (ad. Atmosferan)?
Adibidez: Gas zutabe batean oreka hidrostatikoa baldin badago eta
tenperatura ez bada altuerarekin aldatzen (atmosfera isotermoa).
R=8,314 J K⁻¹ mol⁻¹
Eskala-altuera (m-tan)
Presioa exponentzialki txikitzen da.
Exponentzialaren H eskala-altuera handiagoa da aire beroetan.
Mendira joateko erlojuetako altimetroek honen arauera neurtzen dute y
eta horregatik doitu behar dira mendira irtetean (p0 eta T).
Adibidea: Everest mendiko altuera 8848 m-koa bada, eta batez besteko
Tenperatura 15°C bada (Kelvin-etara pasatu), zein da tontorreko presioa?
Lurraren atmosferan y-ren noranzko positiboa goranzkoa hartzen ohi da.
HIDRODINAMIKA: Higituz doazen jariakinak
Adibideak: Korronte motelen fluxuak, basaren labaindurak, itsasoko olatuak, arterietako odol-fluxuak, lurreko eguratsen higidurak....
Hurbilketak:
●Jariakin konprimiezinak
●Tenperatura konstantea (konbekziorik ez)
●FLUXU GELDIKORRA: espazioko puntu konkretu batean fluidoaren propietateak eta higidura denbora osoan zehar berberak dira [v ≠ v(t) eta p ≠ p(t) ]
●KORRONTE LERROA: Erregimen geldikorrean partikula batek egiten duen bidea. Puntu bakoitzean abiaduraren tangentea
●FLUXU LAMINARRA: ( ≠ f. zurrunbilotsua)
●Jariakina ez da likatsua: marruskadurarik ez.
JARRAITUTASUN-EKUAZIOA
Korronte-hodia
● t denboran A1 zeharkatzen duen jariakina: m1 =Vρ1=A1 v1 t ρ1
● Berdin A2: m2=Vρ2=A2v2 t ρ2
● Jariakina ezin da hodian sortu/desagertu: m1 = m2
Fluxuaren kontserbazioa
Ariketak: 8
●Jariakina konprimiezina bada: ρ1 = ρ2
BERNOULLI-ren EKUAZIOA
Newton-en bigarren legea edo Energiaren kontserbazioa (likatasunik gabe eta konprimiezina)
Korronte hodia grabitatearen menpe. Jariakina eskuinerantz higituko da
Δt denbora-tartean p1 eta p2 presioen arteko diferentziaren eraginez.
1 eskualdeko tarte ilundua 2 eskualdeko tarte ilunera garraiatuko da.
Jariakin zati bat higiarazteko presioek egin beharreko lana
Energia zinetikoaren teorema
Bernoulli-ren ekuazioaren aplikazioak
● Jariakina pausagunean badago: v=0
● Venturiren efektua:
Presio eta altueraren arteko erlazio hidrostatikoa
Zenbat eta azkarrago mugitu orduan eta presio txikiagoa
• Venturiren fluxu neurgailua: Zer abiadura dute jariakinek hodietan?
● Sekzio konstanteko hodiak:
● Ontzi batetik kanpora doan fluxua: Zein da uraren abiadura zulotxotik irtetetzean?
Aplikatu Bernoulliren ekuazioa 1 eta 2 puntuetan:
●Uraren gainazala
●Zulotxoa
Ontziaren gainazaleko abiadura txikia arbuiagarria da.
h altueratik grabitatearen eraginpean eroriz doan gorputzaren abiaduraren berdina
TORRICELLI-ren teorema:
Ariketak:10,12,14,15
p0 prezioa
p prezioa
LIKATASUNA
Indar likatsuak
Ondoz ondoko bi jariakin-xaflen abiadura pixka bat desberdina
R: fluxuari erresistentzia
LIKATASUN KOEFIZIENTEA
Fluido baten zirkulazioaren erresistentzia sekzio zirkularreko hodian:
Presioaren aldakuntza L luzerako hodian:
Poiseuille-ren legea
Adib: Odola arterietan